Europese Commissie publiceert onderzoeksresultaten over collectieve verhaalacties

Rotterdam, 18 mei 2010 - Eind 2008 is de consultatieronde afgerond, rondom een door de Europese Commissie (EC) geschreven green paper met als onderwerp 'Collective Redress'. De EC heeft in haar lidstaten onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor consumenten om een gezamelijke verhaalactie te starten. Eind 2009 is een vervolgrapport gepubliceerd, waarin deze mechanismen van alle lidstaten verder is onderzocht. Het rapport heeft enkele noemenswaardige resultaten gepubliceerd.

De EC beargumenteerd dat de huidige verhaalmogelijkheden voor consumenten te beperkt zijn. Dit belemmert de concurrentie tussen bedrijven. Voornaamste beperkingen bestaan uit de hoge kosten voor consumenten om een rechtzaak te starten, moeilijke toegang tot de rechtelijke macht (in een ander lidstaat) en effectiviteit (lage claim versus hoge kosten). Consumenten ervaren voornamelijk problemen met het verhalen van bijvoorbeeld kosten bij bedrijven in onder meer de financiële sector, telecom- en transportsector. Uit een eerder onderzoek is tevens gebleken dat één op de vijf Europese consumenten geen rechtzaak zou willen starten, indien het te verhalen bedrag minder dan 1000 euro bedraagt.

In 13 van de 27 lidstaten (waaronder Nederland) bestaan al vormen van collectieve verhaalmogelijkheden, de zogenaamde Alternative Dispute Resolutions (ADR). De vormen verschillen per lidstaat en zijn in te delen in een drietal categorieën: direct rechtelijk, verhaalacties via consumentenorganisaties en via een publieke autoriteit. De Nederlandse consument heeft met 57% het meeste vertrouwen in verhaalmogelijkheden. De Bulgaarse consument het minste met 12%. De uitkomsten voor consumenten uit collectieve verhaalsacties via bestaande ADR mogelijkheden zijn zeer matig te noemen. Deze varieerden de afgelopen jaren van 32 euro in Portugal tot 332 euro in Spanje. Dit vormt één van de redenen voor de EC om te kijken naar verbeteringen voor consumenten om gezamenlijk bedrijven aan te klagen.

In de green paper worden vier mogelijke opties afgewogen, mede op basis van feedback van de lidstaten. Deze mogelijkheden zijn inclusief een summiere beschrijving;

• Optie 1. Geen actie door de EC
  De mogelijkheden die er zijn blijven bestaan, maar geen of zeer beperkte inbreng van de EC.
• Optie 2. Meer samenwerking lidstaten onderling
  De lidstaten leren onderling over de ADR mogelijkheden, gestimuleerd door de EC.
• Optie 3. Mix van elementen - Hybride
  Een mix van bindende en niet bindende voorstellen omtrent toegang voor de consumenten.
• Optie 4. Verhaalmogelijkheden gegarandeerd per lidstaat
  De EC treft maatregelen zodat er verhaalsmogelijkheden zijn in alle lidstaten.

De vraag is welke optie de EC zal gaan uitlichten en tevens wat voor effecten het voor ondernemingen zal hebben in de toekomst. Waarschijnlijk zal de EC kiezen voor optie 3 of 4. Het schrijven van een green paper suggereert dat de EC graag additionele acties wil ondernemen, om de toegang tot het rechtsstelsel voor consumenten te verbeteren. Mede hierdoor wil de EC concurrentie tussen ondernemingen verhogen.

Collective redress zal naar onze mening in de toekomst een plaats gaan krijgen in het Europese rechtsstelsel. Een enorme piek in het aantal collective redress rechtzaken zal het niet teweegbrengen, echter zijn er al marktpartijen die de ontwikkelingen met argusogen bekijken. Deze partijen zien commerciële mogelijkheden om bijvoorbeeld consumentgroepen te begeleiden of softwarematige oplossingen aan te bieden. Dergelijke partijen zullen de ontwikkelingen zeker beïnvloeden. De aandacht die de media zal schenken zal navenant zijn. Een nieuw, te managen, risico voor ondernemingen.